Wznawiamy serię, w której opisujemy piękno sanktuarium w Pompejach. Tym razem skupimy się na ołtarzach, które zdobią ten piękny przybytek. Poza ołtarzem głównym z obrazem Matki Bożej Pompejańskiej, w kościele znajduje się 12 ołtarzy bocznych. Nad każdym z nich znajduje się mozaika z jedną z tajemnic różańca. W tym odcinku skupimy się na ołtarzach świętych zakonu dominikańskiego.
Kaplica św. Dominika Guzmána
Nad ołtarzem znajduje się obraz namalowany przez Ponziano Loveriniego.
7 października 1871 roku adwokat Bartolo Longo złożył profesję zakonną jako tercjarz dominikański i przybrał imię „Brat Różaniec”. W 1892 roku, jako żarliwy dominikanin, powierzył Ponziano Loveriniemu wykonanie tego dzieła dla sanktuarium w Pompejach. Na obrazie (olej na płótnie) jest przedstawiony św. Dominik Guzmán podczas modlitwy, z różańcem w dłoniach, oświecony światłem Ducha Świętego, kiedy wzywa Boga, ażeby ten uzdrowił księcia Napoleone Orsiniego, krewnego kardynała Stefano di Fossanovy.
Warto zwrócić uwagę na zróżnicowane oświetlenie oraz kontrast między długim pokojem, który daje się dostrzec za plecami świętego, pogrążonym w mroku, a miejscem cudu, napełnionym światłem wpadającym przez szerokie okna i witraże.
Nad ołtarzem znajduje się mozaika „Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie”.
Kaplica św. Katarzyny ze Sieny
Na zamieszczonym nad ołtarzem obrazie z 1883 roku, autorstwa Federica Maldarelliego, ukazano św. Katarzynę ze Sieny w ekstazie.
Święta, klęcząca u stóp krucyfiksu, podnosi się z ziemi w intensywnej modlitwie, podczas gdy jej szata układa się w drobiazgowo przedstawione fałdy. Na jej twarzy odbija się niewymowna, porywająca radość, tryskająca z Boskiej wizji.
Jezus mówił do tej mistyczki z krzyża i obdarował ją stygmatami. Katarzyna w swej pokorze poprosiła, by krew zniknęła z tych ran, tak żeby nikt ich nie zauważył. Jaśniejące promienie niebiańskiego ognia wychodzą z krucyfiksu i dotykają wyciągniętych dłoni świętej.
Federico Maldarelli znany jest też jako artysta, który dokonał pierwszej renowacji obrazu Matki Bożej Pompejańskiej.
Kaplica św. Tomasza z Akwinu
Obraz znajdujący się w centrum ołtarza, jest autorstwa Carmina Palmieriego i powstał w 1938 roku.
Pragnienie czystości Tomasza było tak dobrze znane, że nadano mu tytuł „Doktora Anielskiego”. W biografiach św. Tomasza znajdziemy informację, że jego krewni próbowali wszelkimi sposobami uniemożliwić mu zostanie dominikaninem. Bracia porwali go i, idąc za nakazem matki, zamknęli w zamku Roccasecca. Następnie wysłali do jego celi kobietę lekkich obyczajów, lecz on odpędził ją płonącym węglem.
Namalowane olejem na płótnie dzieło przedstawia moment, w którym św. Tomasz otrzymuje sznur czystości od aniołów po przezwyciężeniu pokusy. Przed nim leży płonąca żagiew, symbol zakonu dominikańskiego.
Bartolo Longo uważał dominikańskiego świętego za brata, nauczyciela i protektora czasopisma „Il Rosario e la Nuova Pompei”.
Kaplica św. Wincentego Ferreriusza i dusz czyśćcowych
Nad ołtarzem znajduje się obraz z roku 1893, namalowany przez Ponziano Loveriniego. Święty Wincenty, nazywany „Aniołem Apokalipsy”, jest przedstawiony w chwili uwalniania z czyśćca dusz za pomocą odmawiania różańca. Pierwszą, która wchodzi do raju, jest siostra św. Wincentego. Zgodnie z przekazem hagiograficznym ukazała się ona we śnie temu wielkiemu uczniowi św. Dominika, prosząc go o odprawienie mszy gregoriańskich, żeby została wybawiona z tego miejsca zadośćuczynienia. Inne dusze tymczasem zostają zabrane do nieba przez aniołów, jedna za każdą zdrowaśkę zmówioną przez cudotwórcę. W niższej części inne dusze czekają i wyrażają radość, widząc uwolnienie swoich współtowarzyszy. Bartolo Longo pisze: „Jest to ołtarz, z którego w sposób szczególny wznoszą się błagania na rzecz naszych zmarłych braci”.
Powyżej mozaika „Agonia Jezusa w Ogrodzie Getsemani”.
Kaplica św. Róży z Limy
Nad ołtarzem znajduje się dzieło Tito Ridolfiego namalowane w 1942 roku. Przedstawia ono św. Różę z Limy, której ukazuje się Dzieciątko Jezus. Na cudownym obrazie z Pompejów początkowo była umieszczona właśnie ta peruwiańska święta, później zastąpiona wizerunkiem św. Katarzyny ze Sieny przez Federica Maldarelliego podczas renowacji obrazu.
Sam Bartolo Longo chciał tej zamiany, aby w ten sposób oddać hołd swojej patronce, matce i mistrzyni trzeciego zakonu dominikańskiego. Jest potwierdzone również, że założyciel sanktuarium był wielkim czcicielem św. Róży z Limy, wielce czczonej w Kampanii i w całych południowych Włoszech.
Tron Królowej Różańca Świętego
Ołtarz – Tron Madonny – został zbudowany w 1887 roku z szarego marmuru i białych marmurowych girland. Po bokach znajdują się dwa anioły z brązu autorstwa neapolitańskiego rzeźbiarza Salvatore Cepparulo oraz cztery marmurowe kolumny, pochodzące z Bagneres de Bigorre, niedaleko Lourdes. Na stopniu umieszczono sześć świeczników w złocie, ustawionych na podstawach z brązu w kształcie głów cherubinów, a pośrodku stoi krucyfiks z brązu.
Ołtarz główny wznosi się na marmurowej predelli składającej się z pięciu stopni. Pod mensą, pomiędzy kolumienkami w czerwonym odcieniu i złoconymi kapitelami brązowymi, znajduje się mozaika o złotym tle przedstawiająca Mistycznego Baranka (na zdjęciu po prawej); po bokach znajdują się herby Bartola Longo i hrabiny De Fusco, założycieli świątyni.
Cyborium jest bogato zdobione marmurami i metalami szlachetnymi: z czterech stron znajdują się podwójne kolumny w kolorze czerwonym; po bokach fasady dwa wsporniki podtrzymują patynowane figurki z brązu przedstawiające świętych Piotra i Pawła.
Drzwiczki tabernakulum przedstawiają Ostatnią Wieczerzę. W ośmiu narożnikach, wystających poza balustradę, umieszczono osiem brązowych figurek świętych i doktorów Kościoła. Całość wieńczy latarenka z opalowymi kolumienkami, przykryta emaliowaną kopułką, na której znajduje się Krzyż. Wnętrze cyborium wykonane jest z litego złota.
Prezbiterium zostało podniesione na trzy stopnie i otoczone marmurową balustradą. Przed nim ustawiono jako ambonę jednego z aniołów (na zdjęciu po lewej), które zdobiły pierwotny ołtarz. Ściany zdobią freski i mozaiki szkoły artystycznej Carmini w Wenecji. Bogaty fryz mozaikowy przedstawia kobiety ze Starego Testamentu otoczone aniołami i świętymi. Na mozaikach i freskach widoczne są liczne motywy anielskie.
Na podstawie opracowania sanktuarium w Pompejach, tłumaczenie M. Jaworowski, zdjęcia: M. Woś
